Ο οδοντωτός πυρήνας της παρεγκεφαλίδας και περιοχές του εγκεφαλικού φλοιού συμμετέχουν στο παθολογικό κύκλωμα στην αταξία.
Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω, εφαρμόσαμε την μέθοδο της υποδόριας διέγερσης του εγκεφαλικού φλοιού στην εκφυλιστική αταξία (σύμφωνα με το καθιερωμένο πρωτόκολλο διέγερσης των περιφερικών νεύρων που εφαρμόζεται στο χρόνιο ανίατο πόνο), με σκοπό να μελετήσουμε τα κλινικά και νευροφυσιολογικά αποτελέσματα της χρήσης της.

Αν και η μέθοδος δεν υπόσχεται την πλήρη ίαση, τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, και θα μπορούσε να αποτελέσει μέσο αποκατάστασης στην αταξία.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37139025/

Το CGRP έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και η τροποποίηση των οδών που σχετίζονται με το CGRP μπορεί να οδηγήσουν σε νέες θεραπείες τροποποίησης της νόσου Πάρκινσον.

Θα εξετάσουμε μέσω ενός νέου πρωτοκόλλου τις ανεξερεύνητες συσχετίσεις του CGRP και των πιθανών σχετικών οδών της με γνωστούς βιοδείκτες της νόσου σε δείγματα αίματος και δέρματος. Επιπλέον, οι αξιολογήσεις περιλαμβάνουν ιατρικό ιστορικό, φυσική εξέταση, νευροψυχολογικό και νευροφυσιολογικό έλεγχο. Στην μελέτη συμμετέχουν άτομα με νόσο Πάρκινσον και υγιή άτομα. Εν ολίγοις, θα διερευνήσουμε τις συσχετίσεις βιοδεικτών που σχετίζονται με το CGRP, προς τη βελτίωση της διαγνωστικής και προγνωστικής ακρίβειας, την ανακάλυψη παρεμβάσεων τροποποίησης της νόσου και τον προσδιορισμό εξατομικευμένων θεραπειών.

Η παραπάνω μελέτη εκπονείται στο Νευρολογικό Ινστιτούτο Αθηνών.

The study has been funded by the Alzheimer’s Association (Grant Agreement ID: AACSF-22-971298) and implemented between October 1st 2022 and September 30th 2025.

Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση είναι μια νευροχειρουργική τεχνική που άρχισε να εφαρμόζεται το 1987. Περιλαμβάνει την εμφύτευση του νευροδειεγέρτη (που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως βηματοδότης του εγκεφάλου), ο οποίος στέλνει ηλεκτρικούς παλμούς σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές μέσω εμφυτευμένων ηλεκτροδίων. To DBS μεταβάλλει άμεσα και ελεγχόμενα την εγκεφαλική δραστηριότητα και η δράση του είναι αναστρέψιμη.Η μέθοδος εφαρμόζεται με επιτυχία σε αρκετές νευρολογικές και ψυχιατρικές παθήσεις. Από αυτές οι πιο γνωστές είναι:

Νόσος Πάρκινσον
Η νόσος Πάρκινσον είναι μια νευροεκφυλιστική ασθένεια που τα βασικά της χαρακτηριστικά αποτελούν ο τρόμος, η βραδυκινησία, η εξωπυραμιδική δυσκαμψία και η αστάθεια. Το DBS έχει απόλυτη ένδειξη σε ασθενείς που λαμβάνουν πολλές και συχνές δόσεις ντοπαμινεργικής αγωγής και σε αυτούς που εμφανίζουν βασανιστικές υπερκινησίες. Η μέθοδος δεν στοχεύει στην ίαση, αλλά στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, στην μείωση των παρενεργειών της μακροχρόνιας φαρμακευτικής αγωγής και σε αρκετές περιπτώσεις στην μείωσή της. Η περιοχή που συνήθως επιλέγεται ως στόχος για την νόσο Πάρκινσον είναι ο υποθαλαμικός πυρήνας (STN) και λιγότερο συχνά η έσω ωχρά σφαίρα (GPi). Κατά την διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους της επέμβασης ο ασθενής είναι «ξύπνιος» και συνεργάζεται με τον νευρολόγο και τον νευροχειρουργό στον ακριβή εντοπισμό του στόχου.

Δυστονία
Η δυστονία είναι μία διαταραχή κινητικότητας που χαρακτηρίζεται από ακούσιες μυϊκές συσπάσεις που έχουν ως συνέπεια την μη φυσιολογική στάση (κορμού/αυχένα/άκρων) ή επαναλαμβανόμενες παθολογικές κινήσεις. Συχνά συνυπάρχει τρόμος και άλγος. Το DBS δεν έχει την ίδια αποτελεσματικότητα σε όλους τους τύπους δυστονίας. Ανταποκρίνονται στην μέθοδο ασθενείς με ιδιοπαθή δυστονία, κάποια από τις γενετικές μορφές και όψιμη δυσκινησία. Ως στόχος επιλέγεται έσω ωχρά σφαίρα (GPi).

Ιδιοπαθής τρόμος
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Σύνδρομο Tourette
Η ρύθμιση των παραμέτρων διέγερσης είναι μια διαδικασία που προϋποθέτει την μετεγχειρητική συνεργασία ασθενή- νευρολόγου και ξεκινάει τις πρώτες μετεγχειρητικές μέρες.ΕπιπλοκέςΑν και το DBSθεωρείται ασφαλής χειρουργική μέθοδος, σπάνια μπορούν εμφανιστούν παρενέργειες. Κατά την διάρκεια του χειρουργείου μπορεί να παρατηρηθεί αίσθημα ζάλης, δυσαρθρία, παραισθησίες, ψυχοκινητική διέγερση (πρόκειται για αναστρέψιμα φαινόμενα). Έχει αναφερθεί επίσης στην βιβλιογραφία η πιθανότητα λοίμωξης και αιμορραγίας σε ποσοστό μικρότερο από 1%. Αναφέρεται ακόμη η δυσλειτουργία ή η μετακίνηση των ηλεκτροδίων και των καλωδίων σύνδεσης.

Βιβλιογραφία

1. «The History of Deep Brain Stimulation». The Parkinson’s Appeal for Deep Brain Stimulation
2. Kleiner-Fisman G, Herzog J, Fisman DN, Tamma F, Lyons KE, Pahwa R, Lang AE, Deuschl G Subthalamic nucleus deep brain stimulation: summary and meta-analysis of outcomes. Mov Disord. 2006 Jun;21 Suppl 14:S290-304. Review.
3. Moro E, Lang AE. Criteria for deep-brain stimulation in Parkinson’s disease: review and analysis. Expert Rev Neurother.2006 Nov;6(11):1695-705.
4. Krauss JK. Deep brain stimulation for dystonia in adults. Overview and developments. Stereotact Funct Neurosurg.2002;78(3-4):168-82.
5. Flora ED,Perera CL, Cameron AL, Maddern GJ. Deep brain stimulation for essential tremor: a systematic Mov Disord. 2010 Aug 15;25(11):1550-9.
6. Deeb W, Giordano JJ, Rossi PJ, Mogilner AY, Gunduz A, Judy JW, Klassen BT, Butson CR, Van Horne C, Deny D, Dougherty DD, Rowell D, Gerhardt GA, Smith GS, Ponce FA, Walker HC, Bronte-Stewart HM, Mayberg HS, Chizeck HJ, Langevin JP, Volkmann J, Ostrem JL, Shute JB, Jimenez-Shahed J, Foote KD, Wagle Shukla A, Rossi MA, Oh M, Pourfar M, Rosenberg PB, Silburn PA, de Hemptine C, Starr PA, Denison T, Akbar U, Grill WM, Okun MS. Proceedings of the Fourth Annual Deep Brain Stimulation Think Tank: A Review of Emerging Issues and Technologies.Front Integr Neurosci. 2016 Nov 22;10:38.
7. Deuschl G, Schade-Brittinger C, Krack P, Volkmann J, Schäfer H, Bötzel K, Daniels C, Deutschländer A, Dillmann U, Eisner W, Gruber D, Hamel W, Herzog J, Hilker R, Klebe S, Kloss M, Koy J, Krause M, Kupsch A, Lorenz D, Lorenzl S, Mehdorn HM, Moringlane JR, Oertel W, Pinsker MO, Reichmann H, Reuss A, Schneider GH, Schnitzler A, Steude U, Sturm V, Timmermann L, Tronnier V, Trottenberg T, Wojtecki L, Wolf E, Poewe W, Voges J; German Parkinson Study Group, Neurostimulation Section. A randomized trial of deep-brain stimulation for Parkinson’s disease. N Engl J Med. 2006 Aug 31;355(9):896-908. Erratum in: N Engl J Med. 2006 Sep 21;355(12)

Ο διακρανιακός ηλεκτρικός έχει επίσημη ένδειξη για την θεραπεία της κατάθλιψης (CE approved treatment for Major Depressive Disorder in Europe). Αποτελεί ένα εξαιρετικό θεραπευτικό μέσο για την βελτίωση των γνωσιακών ελλειμμάτων στην Ν. Parkinson και στην Ν. Alzheimer. Επιπλέον, η πρόσφατη έρευνα έχει αποδείξει σημαντικά αποτελέσματα στην αναφορικά με την κινητικότητα στη Ν. Parkinson. Μελέτες έχουν δείξει βελτίωση των αφασικών διαταραχών μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και των παραγωγικών συμπτωμάτων στην σχιζοφρένεια. Η εφαρμογή της μεθόδου σε διαταραχές συγκέντρωσης, εξάρτησης/εθισμού είναι υπό διερεύνηση.

Την τελευταία δεκαετία έχει προχωρήσει σημαντικά η έρευνα όσον αφορά την εφαρμογή του διακρανιακού ηλεκτρικού ερεθισμού και την δημιουργία πρωτοκόλλων ασφάλειας. Χρησιμοποιείται σταθερής και χαμηλής έντασης ηλεκτρικό ρεύμα (1-2 mA), που διοχετεύεται στις εγκεφαλικές περιοχές-στόχους μέσω επιφανειακών ηλεκτροδίων στο τριχωτό της κεφαλής. Ο ιδανικός χρόνος εφαρμογής της μεθόδου είναι 20 λεπτά ανά συνεδρία.

Βιβλιογραφία

1. Boggio PS, Rigonatti SP, Ribeiro RB, Myczkowski ML, Nitsche MA, Pascual-Leone A, Fregni F.A randomized, double-blind clinical trial on the efficacy of cortical direct current stimulation for the treatment of major depression. The International Journal of Neuropsychopharmacology. Int J Neuropsychopharmacol.2008 Mar;11(2):249-54.
2. Loo CK, Sachdev P, Martin D, Pigot M, Alonzo A, Malhi GS, Lagopoulos J, Mitchell P.. A double-blind, sham-controlled trial of transcranial direct current stimulation for the treatment of depression. Int J Neuropsychopharmacol.2010 Feb;13(1):61-9.
3. Bennabi D. Transcranial direct current stimulation for memory enhancement: from clinical research to animal models. Front Syst Neurosci.2014 Sep 4;8:159..
4. Cappon D, Jahanshahi M, Bisiacchi P. Value and Efficacy of Transcranial Direct Current Stimulation in the Cognitive Rehabilitation: A Critical Review Since 2000. Front Neurosci.2016 Apr 18;10:157
5. Benninger DH, Lomarev M, Lopez G, Wassermann EM, Li X, Considine E, Hallett M. Transcranial direct current stimulation for the treatment of Parkinson’s disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry.2010 Oct;81(10):1105-11.
6. Agarwal SM, Shivakumar V, Bose A, Subramaniam A, Nawani H, Chhabra H, Kalmady SV, Narayanaswamy JC, Venkatasubramanian G. Transcranial direct current stimulation in schizophrenia. Clin Psychopharmacol Neurosci. 2013 Dec;11(3):118-25.
7. de Aguiar V, Paolazzi CL, Miceli G. tDCS in post-stroke aphasia: The role of stimulation parameters, behavioral treatment and patient characteristics. 2015 Feb;63:296-316
8. Feng WW, Bowden MG, Kautz S. Review of transcranial direct current stimulation in poststroke recovery. Top Stroke Rehabil.2013 Jan-Feb;20(1):68-7
9. Pedron S, Monnin J, Haffen E, Sechter D, Van Waes V.Repeated Transcranial Direct Current Stimulation Prevents Abnormal Behaviors Associated with Abstinence from Chronic Nicotine Consumption. 2014 Mar;39(4):981-8.
10. Jansen JM, Daams JG, Koeter MW, Veltman DJ, van den Brink W, Goudriaan AE. Effects of non-invasive neurostimulation on craving: A meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev.2013 Dec;37(10 Pt 2):2472-80.

Horvath JC, Forte JD, Carter O.Evidence that transcranial direct current stimulation (tDCS) generates little-to-no reliable neurophysiologic effect beyond MEP amplitude modulation in healthy human subjects: A systematic review. Neuropsychologia. 2015 Jan;66:213-36.